Martes, Abril 29, 2025

Dalubkatawan pala'y anatomiya

DALUBKATAWAN PALA'Y ANATOMIYA

bagong kaalaman, bagong salita
para sa akin kahit ito'y luma
na krosword ang pinanggalingang sadya
tanong sa Una Pahalang pa lang nga

Dalubkatawan, ano nga ba iyan?
Anatomiya pala'y kasagutan
sa sariling wika'y katumbas niyan
at gamit din sa medisina't agham

na sa pagtula'y magagamit natin
pati na sa gawaing pagsasalin
laksang salita ma'y sasaliksikin
upang sariling wika'y paunlarin

salitang ganito'y ipalaganap
di lang sa agham, kundi pangungusap
sa anumang paksang naaapuhap
sa panitikan ma'y gamiting ganap

- gregoriovbituinjr.
04.29.2025

* palaisipan mula sa pahayagang Pang-Masa, Abril 28, 2025

Lunes, Abril 28, 2025

Diskriminasyon (?) sa unang araw sa ospital

DISKRIMINASYON (?) SA UNANG ARAW SA OSPITAL

Abril 3, 2025 ng umaga nang isinugod namin si misis sa ospital. Hindi na niya maigalaw ang kanyang kanang braso, kamay, hita, binti hanggang paa.

Dinala siya sa Emergency Room. Nagkaroon na pala siya ng stroke, ayon sa mga doktor na tumingin sa kanya. Kaya pala, nasa likod ng kanilang jacket ay nakasulat ang Stroke Team.

Nandito rin kami sa ospital na ito ng 49 na araw noong Oktubre hanggang Disyembre 2024 dahil sa nakitang blood clot sa kanyang bituka. Makakalabas lang kami, ayon sa head ng billing section, pag nabayaran na namin ng buo ang hospital bill, at sa professional fees ng mga doktor ay kung papayag sila. Tumagal kami ng ilang araw pa sa ospital dahil upang mapapirmahan sa 14 doktor niya ang promissory note na magbabayad kami ng professional fee sa Enero 15, 2025, na nagawa naman. P2.1M sa hospital bill, at P900,000 sa professional fee ng mga doktor. Na P3M kung susumahin.

Bandang ikalima o ikaanim ng gabi ng Abril 3, dumating ang taga-inhouse billing ng ospital. Naroon si Mr. M. na head ng billing at si Ms. MA na staff doon. Sinabi nilang walang bakanteng kwarto, tulad ng sinabi ng taga-ER. Subalit kasunod noon ay sinabi niyang dahil walang kwarto, maaari kaming umalis at kumuha ng kwarto sa ibang ospital. Lohikal naman ang sinabi niya, kung hindi kami naospital doon noon.

Sa isip ko lang naman, sa isip ko lang: Noon kasing 49 days namin noong 2024, na-redtag na kami ng dalawang beses sa ospital, at nakalabas lang kami thru promissory note noong Disyembre 10, 2024.

Kaya marahil, naiisip ng mga ito, ito na naman ang dalawang ito na walang kadala-dala. Maraming utang at hindi makabayad sa tamang oras.

Marahil iyan ang nasa isip nila kaya nasabi nilang lumipat kami ng ospital dahil walang kwartong available. Hindi ba diskriminasyon iyan, o wasto lang ang sinabi nila upang hindi kami mahirapan sa pagbabayad?

Hindi lang ako ang kausap, bagamat sa akin nakatingin. Naroon din ang ka-officemate ni misis, at si misis mismo habang nakahiga. Pagkaalis ng mga taga-billing, napag-usapan namin ni misis iyon. Tanong niya, lilipat ba tayo? Na di ko agad nasagot.

Kung gagamitin ang emergency na sasakyan ng ospital tungo sa isang ospital, ayon sa taga-ER, P18,000.

Lumabas muna ako at naiwan ang ka-officemate ni misis na si R upang magbantay dahil isa lang ang pwedeng bantay sa ER.

Maya-maya, tinawag ako ni R na may kakausap sa akin. Si Dr. O na dating doktor ni misis, bakit hindi pa raw kami mag-decide na magpa-admit, maghintay lang ng kwarto. Dahil doktor iyon ni misis, sumang-ayon agad ako, at pumirma ng admission.

Maya-maya, dumating na rin ang kuyang panganay ni misis. Bandang ikasampu ng gabi ng Abril 3, nadala na si misis sa NeuroCritical Care Unit ng ospital. Di kami pwedeng magbantay at dadalaw na lang sa visiting hours.

04.28.2025

Pag di na ako nakatula

PAG DI NA AKO NAKATULA

sabi ko sa kanila, pag ako'y di na tumulâ
mag-alala na't baka may nangyari sa makatâ
baka ako'y naospital, patay na, o nawalâ
lalo't adhika ko, bawat araw may tulang kathâ

ngunit sino ba naman ang nagbabasa sa akin?
may pakialam ba sila sa tula ko't gawain?
madali lang naman nila akong balewalain
makatang laging tulala, na di dapat pansinin

nais ko lang sa manggagawa't bayan ay mag-ambag
ng aking kakayahang alay nang buong puso't tatag
lalo na't tula'y taoskamaong pagpapahayag
at pangarap kong bako-bakong daan ay mapatag

maraming salamat sa lahat, maraming salamat
habang itinutula ko anumang madalumat

- gregoriovbituinjr.
04.28.2025

Linggo, Abril 27, 2025

Asukal na ama

ASUKAL NA AMA 

ang tanong sa Dalawa Pababa
ay Sugar Daddy, ano nga kaya?
Asukal na Ama ba'y sagot ko?
sapagkat tinagalog lang ito

lahat muna'y aking sinagutan
mga tanong Pababa't Pahalang
at sa kalaliman ay nahugot
ang di agad natingkalang sagot

at di pala Asukal na Ama
kaytamis mang ngiti ng dalaga
Palabigasan ang Sugar Daddy
huthutan ng pera ng babae

parehong labing-isa ang titik
nasagot gaano man katarik
sa diwa ang metaporang iyon
sa palaisipang mapanghamon

- gregoriovbituinjr.
04.27.2025

* palaisipan mula sa pahayagang Abante, Abril 25, 2025, p.7

Sabado, Abril 19, 2025

Umuwi muna sa bahay

UMUWI MUNA SA BAHAY

Sabado, umuwi muna ako sa bahay
mula ospital, nang dito magpahingalay
naiwan ang dalawang pamangkin ni Libay
pati kanyang hipag na sa dalawa'y nanay

lumipas ang mahigit na dalawang linggo
ngayon lang umuwi sa bahay naming ito
agad nagwalis ng sala, kusina't kwarto
nagsaing, nagluto, naglaba na rin dito

sa umaga balak bumalik ng ospital
marahil, matapos kumain ng almusal
upang tupdin ang tungkulin sa minamahal
kung saan nakaratay na roong kaytagal

kailangan din nating magpahingang sadya
babangon muli upang loob ay ihanda
at sa aming kama'y muli akong nahiga
mata'y pinikit nang may inaalagata

- gregoriovbituinjr.
04.19.2025

Biyernes, Abril 18, 2025

Aparato

APARATO

dapat ay matuto rin tayong
basahin yaong aparato
at mabatid kung anu-anong
kahulugan ng linya rito

mahalaga ang pagmonitor
sa pasyente, anong blood pressure,
respiration rate, temperature,
heart rate, at iba't ibang sensor

lalo't si misis naospital
kayrami ring dapat maaral
lalo't dito pa'y magtatagal
habang ako'y natitigagal

dapat kong lakasan ang loob
ang dibdib ma'y saklot ng takot
pag-ibig sa sinta'y marubdob 
sana'y paggaling ay maabot

- gregoriovbituinjr.
04.18.2025

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://www.facebook.com/share/v/162x48EEmw/ 

Ako'y nauuhaw

AKO'Y NAUUHAW

"Ako'y nauuhaw!" sabi ni Hesus
habang nakabayubay siya sa krus
pangungusap na inalalang lubos
nang Semana Santa ay idinaos

"Ako'y nauuhaw!" ang pahiwatig
ni misis, habang siya'y nasa banig
ng karamdaman, akong umiibig
pinainom agad siya ng tubig

- gregoriovbituinjr.
04.18.2025

Huwebes, Abril 17, 2025

Muling paglipat ng silid

MULING PAGLIPAT NG SILID

sa regular na silid kami pinalipat
matapos pasakan ng NGT kanina
iyon na ang pang-apat na lipat ng silid
mula emergency room at hanggang sa ngayon 

mahalaga lagi'y paano gumaling
si misis sa panahong ito ng ligalig
sa aking puso't diwang di na madalumat
para bagang ako'y nalulunod sa dagat

sa gitna ng alat at tabang naroroon
na kapayapaan sa puso'y di matalos
marahil kung maibabaiik ang kahapon
lahat ng asam nami'y tutuparing lubos

katanghaliang tapat nang lumipat kami
kung hanggang kailan dito'y di ko masabi

-: gregoriovbituinjr.
04.17.2025

* NGT - nasogastric tube

Walang pag-aari

WALANG PAG-AARI

pribadong pag-aari ang ugat ng kahirapan
at isa iyang katotohanang matutuklasan
pag pinag-aralan ang ekonomya at lipunan
katotohanang dapat tumagos sa sambayanan

subalit di iyan tinatanggap ng mga sakim
sa kapangyarihan at ng may budhing maiitim
tulad ng trapo't kapitalistang dulot ay lagim
kasamaan at kadilimang karima-rimarim

bago pa si Marx ay mayroon nang Marcus Aurelius 
noong unang panahon ay batid na nilang lubos
pribadong pag-aari'y sanhi ng pambubusabos
at pagyurak ng dangal ng mga dukha't hikahos

halina't katotohanang ito'y ipalaganap
baguhin na ang sistema nang malutas ang hirap
magagawa kung patuloy tayong magsusumikap
upang ating kamtin ang ginhawang pinapangarap 

- gregoriovbituinjr.
04.17.2025

Miyerkules, Abril 16, 2025

Bata, batay, bantay

BATA, BATAY, BANTAY

bata pa ako'y napag-aralan
sinong bayani't kabayanihan
kung saan kanilang pinaglaban
ang paglaya mula sa dayuhan

batay sa kasaysayan ng lahi
na kayraming bayaning nasawi
na paglaya ng bayan ang mithi
kalayaang dapat ipagwagi

kaya bantayan natin ang bansa
laban sa mga tuso't kuhila
tiyaking madla'y maging malaya
laban sa anumang pagbabanta

patuloy ang pagpapakasakit
sa masang ang buhay ay winaglit
patuloy tayong magmalasakit
upang ginhawa'y ating makamit

- gregoriovbituinjr.
04.16.2025

Pagbili ng gamot sa parmasiya

PAGBILI NG GAMOT SA PARMASIYA

madaling araw, may gamot na namang
binili sa pharmacy ng ospital
araw-gabi, maghahanap ng pera
upang may magastos pag kailangan

upang tuluyang gumaling si misis 
na naoperahan kamakailan
sa ulo't tiyan, abot hanggang langit 
samo kong gumaling siyang tuluyan

mahal ko, naririto lagi ako
upang pangalagaan kang totoo
gagawin ko lahat para sa iyo
ngunit sana'y dinggin ang aking samo

na sa karamdaman mo'y makaligtas
at sa problemang ito'y makaalpas

- gregoriovbituinjr.
04.16.2025

Nebulizer

NEBULIZER

animo'y ritwal ng pagpapausok
ang nebulizer sa bibig at ilong
sa paghinga'y pampaluwag ng daloy
at mapaunti ang plema sa loob

mula lima hanggang pitong minuto
subalit minsan pag may halong gamot
abot ng labindalawang minuto
tanong ko sa nars ay agad sinagot

may side effect daw ito: heart rate increase
subalit ito'y ilang saglit lamang
ngunit nebulizer ay dapat gawin 
kada anim na oras yaong ritwal

animo'y insenso subalit hindi
kundi siya'y mapalakas ang mithi
paggaling niya'y samo kong masidhi
labang ito sana'y maipagwagi

- gregoriovbituinjr.
04.16.2025

Martes, Abril 15, 2025

Bastos na kandidato sia

BASTOS NA KANDIDATO SIA

may bastos na kandidato
na ngayon ay tumatakbo
na vlogger ang sinisisi
imbes na kanyang sarili

binastos ang solo parent
na nais na makasiping
tila para siyang praning
eh, abogado pa man din

parang may toyo sa utak
nang-aapi't nanghahamak
di batid ang Safe Space Act
dapat kasuhan ang tunggak

sino siya? Ian Sia?
iyan siya, bastos siya!
di dapat iboto Sia
ng mamamayan, ng masa

- gregoriovbituinjr.
04.15.2025

* litrato mula sa Philippine Star, Abril 14, 2025, p.C2

Lunes, Abril 14, 2025

Panibagong laban

PANIBAGONG LABAN

tila ako nasa apoy
na nadadarang sa init
ngunit di dahong naluoy
sa suliraning kaylupit

ito'y panibagong laban
nang si misis ko'y gumaling
problemang dapat lagpasan
na sana'y aming kayanin

matagalang laban ito
dapat may lakas ng loob
anuma'y gawing totoo
at pagsikapang marubdob

habang nasa ospital pa 
alagaan siyang sukat
planuhin paglabas niya
ito ang nadadalumat

- gregoriovbituinjr.
04.14.2025

Paglipat ng silid

PAGLIPAT NG SILID

kagabi ay inilipat siya ng silid
na magmula sa NeuroCritical Care Unit 
ay ibinaba na sa Progressive Care Unit
habang sa pisngi ko'y may luhang nangingilid

mula sa third floor, ngayon ay nasa basement na
maaari na akong magbantay sa kanya
dito ako mula gabi hanggang umaga
at sa mga susunod na gabi't araw pa

kanina, inexray siya't dugo'y kinuha
pati physical therapist tinesting siya
ineehersisyo ang kamay niya't paa
kwarto'y maluwag, natulog ako sa sopa

ang nadala ko lamang ay dalawang aklat
at maliit na kwaderno sa pagsusulat
habang nagbabantay, gamitin ko ang oras
upang kumatha kahit di dala ang laptop

- gregoriovbituinjr.
04.14.2025

Linggo, Abril 13, 2025

Naninilay

NANINILAY

baka magdyanitor na sa ospital
paraan ng pagbabayad ng utang
para lang kay misis na aking mahal
para may iambag kahit munti man

lahat ngayo'y pagbabakasakali
upang matamo lamang ang paggaling 
ni misis, na asam ko't minimithi
para sa kanya, anuma'y gagawin 

ayokong sa sinuman ay lumuhod
baka ngayon lang, ito'y gagawin ko
magpatirapa at maninikluhod
sa sinumang may salaping totoo

ako kaya'y tatanggaping artista
tulad ni Palito, parang kamukha
di rin Lito Lapid o FPJ ba
comedy ba'y mapapasok kong sadya

bayarin nga'y sadyang nakakabaliw
wala pa ang nobela kong gagawin
di ko na alam paano maaliw
sunod na hakbang, iniisip pa rin

- gregoriovbituinjr.
04.13.2025

Sabado, Abril 12, 2025

Pagdalaw sa puntod

PAGDALAW SA PUNTOD

dinalaw ko ang puntod ni Ama
sa petsang unang anibersaryo
ng kamatayan, kaya pamilya
ay nagsitungo sa sementaryo

matapos ang padasal, kainan
at nagsindi roon ng kandila
habang inaalaala naman
ang sa pamilya'y kanyang nagawa

maraming salamat sa iyo, Dad
sa pagpapalaki mo sa amin
at mabuhay kaming may dignidad
sinumang yuyurak, pipigilin

sa babang luksa, ako'y naroon
tahimik, panatag, mahinahon

- gregoriovbituinjr.
04.12.2025

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://www.facebook.com/share/v/1C6oe2GsHG/ 

Babang luksa

BABANG LUKSA

ngayon ang unang anibersaryo
ng kamatayan ng aking ama
kaya bumiyahe muna ako
sakay ng bus papuntang probinsya

babang luksa raw ang tawag doon
pupuntahan ko na rin si Inay
at mga kapatid na naroon
at kung saan si Ama nahimlay

habang pansamantalang iniwan
ko muna si misis sa ospital
matapos ang babang luksa naman
sa probinsya'y di na magtatagal

sapagkat agad akong luluwas
nang madalaw sa gabi si misis
asam kong siya'y maging malakas
at ang paggaling niya'y bumilis

- gregoriovbituinjr.
04.12.2025

Biyernes, Abril 11, 2025

Lugmok

LUGMOK

paano nga bang sa patalim ay kakapit
kung nararanasa'y matinding pagkagipit
lalo't sa ospital, si misis ay maysakit
presyo ng babayaran ay nakagagalit

di sapat ang mamalimos lang sa Quiapo
maliitan lang, barya-barya lang, nakupo
wala namang kasamang nagnais magpayo
gayong alam nilang ako'y natutuliro

paano kung tibak ay gumawa ng krimen
halimbawa, kidnap-for-ransom, patay ka rin
paano kung malaking bangko'y titirahin
upang ospital lang ay mabayaran man din

aba'y nagpultaym kasi ako ng maaga
iniwan ang kolehiyo tungong kalsada
sa ospital, walang pambayad, walang pera
buti pa yata ako'y magpatiwakal na

subalit hindi, paano mababayaran
ang ospital, si misis ko'y kawawa naman
nais ko lang ay gumaling siyang tuluyan
ano nang gagawin, di ako mapayuhan

- gregoriovbituinjr.
04.11.2025

Na-redtag na sa ospital

NA-REDTAG NA NG OSPITAL

medical abstract ay kaytagal pang makuha
na rekisitong gagamitin sana
upang kami'y di ma-redtag talaga
ngunit talagang kapos, na-redtag na

ibig sabihin, tuwing ikaanim
ng gabi, reseta'y bigay sa amin
upang gamot ay amin nang bibilhin
sa parmasya, malaking suliranin

di nakabayad sa tamang panahon 
kaya ni-redtag kami ng ospital 
sistema nang di lumaki ang utang
ngayon nga'y nariritong nangangatal

kaya imbes serbisyo ng ospital 
bawat galaw, kami na'y magbabayad 
saang bulsa kukunin pag-isipan
saang ahensya ng pamahalaan

sino-sino ang mga kaibigan
kaya ang dapat naming malapitan
dapat kumilos, dapat maghagilap
said na ang itong kaban ng paglingap

paggaling ni misis ang iniisip
habang walang salaping halukipkip
kaya ako ngayo'y di makaimik
sana sa pagkilos ay di tumirik

- gregoriovbituinjr.
04.11.2025

Pagpupugay, Chess National Master Racasa

PAGPUPUGAY, CHESS NATIONAL MASTER RACASA

pagpupugay, Antonella Berthe Racasa
Woman National Master, Arena FIDE Master
na kampyon sa paligsahang tinaguriang
Battle of the Calendrical Savants Tournament

"Calendrical" o ang "system for recording time"
"Savant" o "a very learned or talented person"
kumbaga'y labanan ng mga magagaling
at mabibilis na mag-isip sa larong chess

labingwalong taong gulang na manlalaro
na kinabukasan sa chess ay mahahango
bawat usad ng pyesa'y may dalang pangako
napakahusay pagkat nagkampyon sa buo

muli, saludo sa ipinakitang husay
na magagaling ang mga atletang Pinay
maging Judit Polgar, at muling magtagumpay
at sa buong mundo ay maging kampyong tunay

- gregoriovbituinjr.
04.11.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Abril 10, 2025, p.12

Pinainom si alaga

PINAINOM SI ALAGA

bago umalis sa tahanan
at tumungo sa pupuntahan
ay akin munang pinainom
si alagang uhaw na uhaw

at sabay din kaming kumain
sa akin ang tiyan ng isda
sa kanya ang ulo't iba pa
na ginagawa sa tuwina

sa bahay siya tumatambay
sa tahanan ay nagbabantay
laban sa dagang sasalakay
sadyang alaga siyang tunay

madalas ako'y may bitbit na
kay alaga kapag umuwi
sabay na kakain talaga
may bigay ako kahit munti

- gregoriovbituinjr.
04.11.2025

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://www.facebook.com/share/v/1BdeeK3Vr2/ 

Tubo na'y tinanggal

TUBO NA'Y TINANGGAL

nang si misis ay muli kong dalawin
inalis na ang tubong nakalagay
kung saan doon siya kumakain
ang labi'y naigagalaw nang tunay

kaliwang kamay niya'y pinisil ko
nag-acupressure, nagbakasakali
pati kaliwang paa'y pinisil ko
upang dugo'y dumaloy yaring mithi

anang doktor mula infectious disease 
may dalawang bakterya ang nakita 
na kanilang sinusuring mabilis
upang sa tiyan di na kumalat pa

tanging bulong na lang ng pagmamahal
ang aking iniwan sa minamahal 

- gregoriovbituinjr.
04.11.2025

Huwebes, Abril 10, 2025

Di nakadalaw ngayong gabi

DI NAKADALAW NGAYONG GABI

ngayon lamang ako nag-absent sa pagdalaw
kay misis sa ospital, dahil ang kandado 
sa bahay ay na-lost thread, papunta na sana
sa ospital kaninang hapon, alas-singko

alas-sais hanggang alas-otso ng gabi
ang visiting hours, wala pa rin si Regine
kasama ni misis sa bahay at trabaho
mabuti't tinawagan ako ng doktora

mula sa infectious disease, na may nakita
silang dalawang klaseng bakterya sa tiyan
ngalan daw ng isang bakterya ay icolai
nagbigay silang antibiotic kay Libay

salamat at talagang inaasikaso
ang asawa kong dapat magpakatatag pa
dumating si Regine bandang alas-siyete
at ako'y umalis, pumunta sa palengke

hardware ay sarado na, alas-singko pa lang
at nag-ikot pa rin ako, walang mabilhan
ng susi't kandado para sa tarangkahan
mahal ko, sori, at di kita napuntahan

- gregoriovbituinjr.
04.10.2025

Pagdalaw kay Libay

PAGDALAW KAY LIBAY

tatlo kaming madalas dumalaw kay Libay
ako, ang kaibigan niya, at si bayaw
kaming tatlo'y talagang malapit na tunay
at sadyang nagtutulungan sa gabi't araw

isinugod sa ospital nang siya'y ma-istrok
dinala sa mga may alam sa history
ng kanyang sakit, ito'y malaking pagsubok
kaya madalas ay di ako mapakali

naoperahan na siya sa ulo't tiyan
ay, anong titindi nga ng tumamang sakit
"magpagaling ka!" sa kanya'y bulong ko naman
"magpalakas ka!" sa kanya'y lagi kong sambit

pag visiting hours, kami'y bumibisita
umaga'y sang-oras, gabi'y dalawang oras
habang iniisip saan kami kukuha
ng kaperahan, na pinaplanong madalas

mga kaibigan ni Libay nagnanais
siyang dalawin, ang tangi ko lamang bilin
sa visiting hours makikita si misis
ang asam ko'y tuluyan na siyang gumaling

- gregoriovbituinjr.
04.10.2025

Pagpisil sa kamay

muli, nasa ospital ako
upang kay misis ay dumalaw
siya'y muling tinitigan ko
hinawakan ang kanyang kamay

pinisil ang mga daliri
kamay ko'y pinisil din niya
tila pangarap niya't mithi
na kami'y muling magkasama

siya'y aking sinasabihan
nang sa loob ko'y bumubukal:
"pagaling ka! kaya mo iyan!
magpalakas ka, aking mahal!"

visiting hours na'y natapos
kaya ako na'y nagpaalam
babalikan ko siyang lubos
na pagsinta'y di mapaparam

- gregoriovbituinjr.
04.10.2025

Miyerkules, Abril 09, 2025

Pagsulyap

nandito akong muli sa ospital 
dinadalaw siya pag visiting hours
at tinitigan ko na naman siya
ngunit di muna ako nagpakita

kagabi, nang siya na'y magkamalay
kinausap ko, nagpilit gumalaw
luha'y pumatak at nais yumakap
buti't nasalo, buti't di bumagsak

buti't siya'y agad kong naagapan
kaya ngayon ay nakatitig lamang
operasyon niya sa ulo't tiyan
kahapon ng hapon katatapos lang

ayoko muna siyang abalahin
dapat muna siyang pagpahingahin
ilang araw muna'y palilipasin
pag handa na, saka siya dalawin

- gregoriovbituinjr.
04.09.2025

Pag-ambag ng dugo

PAG-AMBAG NG DUGO

nasalinan siya ng dugo ng Oktubre
nang maospital si misis hanggang Disyembre
ngayong Abril, nasa ospital muli kami
muling sinalinan ng dugo si Liberty

di na niya maigalaw ang paa't kamay
nakailang bag na rin ng dugo si Libay
lalo't hemoglobin niya'y kaybabang tunay
kaya naisip ko ring dugo'y makapagbigay

nang minsang makita ko ang Philippine Red Cross
sa isang mall ay nag-ambag na akong lubos
dugo ko'y binigay para sa mga kapos
five hundred CC lang, di naman mauubos

ang dugo kong B na dumaloy sa katawan
na nais kong iambag para sa sinuman
isang bag man lang sa loob ng tatlong buwan
nang may maitulong sa nangangailangan

panata ko na ngayong dugo ko'y iambag
upang sa pasyente'y may dugong maidagdag
upang may kailangan nito'y mapanatag 
tulad ni misis na sana'y magpakatatag

- gregoriovbituinjr.
04.09.2025

* kinatha sa Araw ng Kagitingan, Abril 9, 2025
* litratong kuha noong Marso 6, 2025

3 Grade 12, nanggahasa ng Grade 11

3 GRADE 12, NANGGAHASA NG GRADE 11

krimen itong anong tindi
dahil ang tatlong kaklase
ang humalay sa babae
sadyang napakasalbahe
pagkatao na'y winaksi

nakipag-inuman pala
at nalasing ang biktima
saka ginahasa siya
nang magmadaling araw na

payo sa kadalagahan
huwag makipag-inuman
sa mga kalalakihan
kung puri'y mabubuyangyang
nang dahil sa kalasingan

sa puri niya'y nasabik
ang tatlong kaklaseng suspek
buti't sila na'y nadakip
at ngayon ay nakapiit

- gregoriovbituinjr.
04.09.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Abril 9, 2025, Araw ng Kagitingan

Bastos na pulitiko, huwag iboto

BASTOS NA PULITIKO, HUWAG IBOTO

bastos na pulitiko 
na walang pagkatao
huwag SIA iboto
di dapat ipanalo

ang tulad niyang bastos
sa etika ay kapos
ay dapat kinakalos
nang di tularang lubos

tila ba puso'y halang
sapagkat walang galang
nasa puso't isipan
ay pawang kalaswaan

ang mga trapong ulol
na ugali'y masahol
ay dapat pinupukol
ng bato ng pagtutol

ang tulad niya'y praning 
na mababa ang tingin
sa mga solo parent
abogadong libugin

akala'y macho siya
ay wala palang kwenta
ang pagkatao niya
lalo't bastos talaga

- gregoriovbituinjr.
04.09.2025

* sinulat sa Araw ng Kagitingan, Abril 9, 2025
* editoryal mula sa Bulgar, Abril 8, 2025. p.3

Martes, Abril 08, 2025

Matapos ang ikalawang operasyon

MATAPOS ANG IKALAWANG OPERASYON 

nakita ko si misis sa operating room
bago lumabas upang madala sa kwarto
matapos gawin ang dalawang operasyon
habang si misis ay naroong nakatubo

mga doktor at nars inihatid na siya
upang doon ay pangalagaang totoo
paglabas sa O.R., sinabayan ko sila
habang may luhang nangingilid sa pisngi ko

una ay sa ulo siya inoperahan
nang dahil sa pamamaga ng kanyang utak 
ikalawa'y tinanggal ang abscess sa tiyan
o malaking nana sa tiyan nagsitambak

unang operasyon, higit dalawang oras
ikalawa nama'y tatlong oras mahigit
matagal-tagal din bago pa makalabas
mahalaga'y lampasan ang buhay sa bingit

matagal pa ang laban ni misis, matagal
ngunit laban niya sana'y kanyang kayanin
ako'y naritong patuloy na nagmamahal
mabuhay lang siya, lahat aking gagawin

- gregoriovbituinjr.
04.08.2025

* naisulat bandang alauna y media ng hapon sa NeuroCritical Care Unit (NCCU), Abril 8, 2025

Tagumpay ang unang operasyon

TAGUMPAY ANG UNANG OPERASYON

nasa kantin ako ng ospital
nag-aabang doon ng balita
nang biglang tumunog itong selpon
ako'y pinababa na ng doktor

at nagtungo sa operating room
tapos na ang unang operasyon
matagumpay daw ang pagtitistis
ng mga doktor sa aking misis

subalit may kasunod pa iyon
sa tiyan pangalwang operasyon
ikalawa rin sana'y tagumpay 
ang pagtistis sa sinta kong tunay

nasa ospital pa akong sadya
muli'y nag-aabang ng balita

- gregoriovbituinjr.
04.08.2025

* naisulat bandang ikasampu't kalahati ng umaga sa kantina ng ospital, Abril 8, 2025
* decompressive hemicraniectomy ang tawag sa unang operasyong ginawa kay misis

Pag-shave ng buhok

PAG-SHAVE NG BUHOK

nagpaalam ang doktor sa akin kanina
ang buhok ni misis ay ise-shave raw nila
kalahati lamang ba o buong buhok na
dahil nga sa ulo sila mag-oopera

nang sinabing buong buhok, tumango ako
upang sabay pang tumubo ang mga ito
kailangan sa pag-oopera sa ulo
pag natapos, wala nang buhok si misis ko

mahalaga'y magtagumpay ang operasyon
saka ko iisipin ang gastusin doon
upang di ma-redtag sa ospital na iyon
na babayaran ay tiyak abot ng milyon

nawa'y tagumpay ang pag-opera kay misis
ang luha ko man sa pisngi'y dumadalisdis

- gregoriovbituinjr.
04.08.2025

* sinulat bandang ikaanim at kalahati ng umaga nang dinala na sa operating room si misis, Abril 8, 2025

Di pangkaraniwang araw

DI PANGKARANIWANG ARAW 

di pangkaraniwang araw ito
para sa akin, Abril a-otso
ngayon ang operasyon ni misis
sana'y tagumpay siyang matistis

ramdam ko ang kaba't pangangatal
parang may nakatarak na punyal
sa aking dibdib, na sumusugat
na tila baga di naaampat

animo'y nakaabang sa hangin
pagala-gala ang saloobin 
sana'y ligtas akong makauwi
sa kabila ng maraming hikbi

nawa'y tagumpay ang operasyon
iyan ang asam ko't nilalayon
nais kong si misis pa'y mabuhay
at magsama kami habang buhay

- gregoriovbituinjr.
04.08.2025

* sinulat bandang ikalima't kalahati ng umaga sa ospital, Abril 8, 2025

Lunes, Abril 07, 2025

Biktima'y dalawang bata

BIKTIMA'Y DALAWANG BATA

sa magkaibang balita
biktima'y dalawang bata
imbes na kinakalinga
ay ginawan ng masama

edad dalawa, pinaslang
ng stepdad, puso'y halang
edad apat pa'y pinaslang
mga kawawang nilalang

nangyari'y bakit ganito
pinaslang silang totoo
ng mga hangal sa mundo
mental health problem ba ito

bata'y sa bugbog namatay
aba'y sinaksak pang tunay
isa'y ginulpi't kinagat
ganito'y di madalumat

Mental Health Act ba'y ano na?
may nagawa ba talaga?
nasabi ko lang: HUSTISYA
para sa mga biktima!

- gregoriovbituinjr.
04.07.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Abril 6, 2025, tampok na balita (headline) at pahina 2
* Republic Act No. 11036 - An Act Establishing a National Mental Health Policy for the Purpose of Enhancing the Delivery of Integrated Mental Health Services, na mas kilala ring Mental Health Act of 2018

Tangi kong asam

TANGI KONG ASAM

tinitigan kita nang matagal
habang nakaratay sa ospital
hanggang ngayon ay natitigagal
loob ko'y di mapanatag, mahal

nakatitig sa iyong paghimbing
inaasam ko't tangi kong hiling
ay ang iyong agarang paggaling
upang kita'y muling makapiling

hinawakan ko ang iyong kamay
di mahigpit kundi malumanay
narito lang ako't nakabantay
bagamat di pa rin mapalagay

sana'y mapakinggan yaring samo
na muli ay magkasama tayo
hiling ko'y gumaling kang totoo
at mabigyang lunas ang sakit mo

- gregoriovbituinjr.
04.07.2025

Linggo, Abril 06, 2025

Dalawang aklat na pumapaksa sa kalusugan

DALAWANG AKLAT NA PUMAPAKSA SA KALUSUGAN
Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr.

Pagkagaling ko sa ospital kanina nang dinalaw ko si misis na nakaratay sa banig ng karamdaman, ako'y lumisan doon bandang tanghaliang tapat.

Mula sa ospital ay sumakay na ako ng dyip puntang Gateway sa Cubao. Naglakad hanggang makarating sa Book Sale sa gilid ng Fiesta Carnival. Pumasok ako doon at agad na bumungad sa akin ang aklat na "40 Days of Hope for Healthcare Heroes" ni Amy K. Sorrells, BSN, RN. Ang RN ay registered nurse.

Naintriga ako sa mga salitang "Healthcare Heroes" lalo na't nasa ospital si misis na pinangangalagaan ng mga doktor at nars.

Isa pang aklat ang nakatawag pansin sa akin dahil sa nakasulat na A. Molotkov Poems, at agad isinama ko sa binili dahil bilang makata, nais kong basahin ang mga tula ng di ko kilalang awtor. Pag-uwi ko na sa bahay, saka ko na napansin ang pamagat, "Future Symptoms". Batid kong ang salitang symptoms ay may kaugnayan sa health o kalusugan.

Sa blurb nga sa likod ng aklat na ito ay nakasulat: In this stirring collection of poetry, A. Molotkov considers a country on the brink of collapse, plagued by virus and violence, haunted by history, asking of himself - and us - "How do I move / with my love / caught in concrete... How do I sing with all / this past / in my lungs?" Muli, tinukoy sa blurb ang dalawang salita: virus at lungs, na tumutukoy sa kalusugan at paghinga ng tao.

Ang "40 Days of Hope for Healthcare Heroes", may sukat na 5" x 7", at naglalaman ng 176 pahina (12 ang naka-Roman numeral), ay nagkakahalaga ng P130 habang ang "Future Symptoms: A. Molotkov Poems", may sukat na 6" x 9", at naglalaman ng 118 pahina, ay nagkakahalaga naman ng P70. Kaya bale P200 silang dalawa.

Marahil nga'y di ko bibilhin ang dalawang libro kung malakas si misis at wala sa ospital. Subalit nahikayat akong bilhin dahil sa kanyang kalagayan, at dahil na rin sa paksa hinggil sa kalusugan. Batid kong marami akong matututunan sa mga aklat na ito.

Nais ko silang basahin dahil sa isa na namang yugto sa buhay naming mag-asawa ang bumalik uli kami sa ospital. At ang mga librong ito'y tila ba nagbibigay sa akin ng pag-asa. Lalo na't noong panahon ng pandemya, maraming bayaning frontliners na dapat saluduhan.

pumapaksa nga sa kalusugan
ang dalawa kong nabiling aklat
na tagos sa puso ko't isipan
na talagang makapagmumulat

noong panahon pa ng pandemya
ang naririto nga'y pinapaksa
nars at doktor, bayani talaga
kinatha pa'y sanaysay at tula

bumulaga nga agad sa akin
sa Book Sale yaong nasabing libro
kaya di nag-atubiling bilhin
dagdag kaalaman pang totoo

"40 Days of Hope for Healthcare Heroes"
at "Future Symptoms: A. Molotkov Poems"
tiyak na maraming makakatas
pag binasa ko sa libreng oras

04.06.2025

Walang iwanan, O, aking sinta

WALANG IWANAN, O, AKING SINTA

ilang ulit na tayong naharap
sa anong tinding dagok ng palad
subalit tayo'y nagsusumikap
na pagsasama pa'y mapaunlad

sa altar noon tayo'y sumumpa
na walang iwanan, sa kabila
ng mga suliranin at sigwa
kasama sa hirap at ginhawa

tulad ngayon, nasa ospital ka
ginagawa ko ang lahat, sinta
ako ma'y naluluhang talaga
sa nangyayari sa iyo, sinta

di kita iiwan ang pangako
buong-buo ang aking pagsuyo
ang pag-ibig ko'y di maglalaho
sa problemang ito'y di susuko

sa pagsubok sana'y makalampas
sinta ko, ikaw ay magpalakas
mabibigyan ka ng tamang lunas
suliraning ito'y malulutas

- gregoriovbituinjr.
04.06.2025

Sabado, Abril 05, 2025

Ang aklat para sa akin

ANG AKLAT PARA SA AKIN

pagbili ng libro'y nakahiligan
sa bookstore o mga book festival man
tungkol sa kasaysayan, pahayagan,
tula, kwento, sanaysay, panitikan

dahil ako'y makata, manunulat
ng mga tula't kwentong mapangmulat
na pampanitikan ang binubuklat
sari-saring akda'y binubulatlat

may dyaryong Taliba ng Maralita
kung saan kwento ko'y nalalathala
mga pahayag ng samahan, tula
na nais kong maisalibro din nga

balak kong makagawa ng nobela
hinggil sa pakikibaka ng masa
wawakasan ang bulok na sistema
wawakasan ang pagsasamantala

pangarap kong maisaaklat iyon
isa iyan sa dakila kong layon
na burgesya'y sa lupa maibaon
lipunang asam ay itayo ngayon

- gregoriovbituinjr.
04.05.2025

Coed, nagpatiwakal

COED, NAGPATIWAKAL

bakit naisip magpatiwakal?
ng isang coed sa paaralan
mula ikaapat na palapag
siya'y tumalon, anong dahilan?

iniwan ba siya ng kasuyo?
at labis niyang dinamdam iyon?
pagsinta ba sa kanya'y naglaho?
aba'y anong sakit naman niyon!

sa eksam ba'y mababa ang grado?
nahihiyang di makapagtapos?
may mental health problem kaya ito?
na problema'y di matapos-tapos?

nagpapakamatay na'y kayrami
pangyayaring ganito'y kaylupit
nadagdagan pa ng estudyante
kahit may batas na sa Mental Health

- gregoriovbituinjr.
04.05.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Abril 5, 2025, p.2
* Republic Act No. 11036 - An Act Establishing a National Mental Health Policy for the Purpose of Enhancing the Delivery of Integrated Mental Health Services, na mas kilala ring Mental Health Act of 2018

Biyernes, Abril 04, 2025

Karahasan ng magulang sa mga anak

KARAHASAN NG MAGULANG SA MGA ANAK

sa dyaryong Bulgar, dalawang tampok na ulat
hinggil sa panggagahasa ng mismong tatay
sa mga anak, edad apat, labing-apat,
at labingsiyam, OFW ang nanay

edad siyam nama'y binubugaw ng ina
sa online, matatamong mo na lang ay bakit
dahil ba sa kahirapan ay gagawin na
upang magkapera'y ibubugaw ang paslit

sisisihin ba si Libog at Kahirapan
upang malusutan lang ang ginawang krimen
paglaki ng bata'y anong kahihinatnan
kung tatay mismo ang sa kanila'y umangkin

mapapaisip ka bakit ito nangyari
libog lang ba o may mental health problem ito
imbis mahalin, magulang mismo ang imbi
pag lumaki ang anak, kawawang totoo

- gregoriovbituinjr.
04.04.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Abril 4, 2025, tampok na balita at pahina 2

Istrok

ISTROK

di na niya maigalaw ang kanang braso
di rin maigalaw ang kanang hita't binti
pinagpahinga muna hanggang mag-umaga
nang di pa maigalaw, nagpaospital na

may bleeding sa pagitan ng artery at vein
sa utak, kung dati, may blood clot sa bituka
na inoperahan upang dugo'y lumabnaw
ngayon, may blood clot namang namuo sa utak

pitumpung porsyento raw ang nakaliligtas
sa istrok na nangyari sa asawang sinta
nawa, ang nangyari'y malusutan ni misis
aktibistang Spartan ay ito ang nais

naluluha na lamang ang makatang ito
tulala sa kawalan, isip ay paano
makaligtas si misis sa nangyaring ito
nawa'y gumaling pa si misis, aking samo

- gregoriovbituinjr.
04.04.2025

* litratong kuha ng makatang gala sa isang ospital

Miyerkules, Abril 02, 2025

Paglalakbay sa bingit

PAGLALAKBAY SA BINGIT

lumulutang yaring diwa
sa langit ng pang-unawa
ang nasa dambana'y tula
ang nasa dibdib ay luha

nilalakbay bawat bingit
ng kahapong di maukit
mga planong inuugit
sa puso'y inilalapit

ang tula'y nakabubusog
sa diwa kong nayuyugyog
ngunit nagkalasog-lasog
nang ilang ulit nauntog

wala man sa toreng garing
sa pagkatha'y buong giting
na ang madla'y ginigising
sa mahabang pagkahimbing

- gregoriovbituinjr.
04.02.2025

* kinatha sa ika-237 kaarawan ng makatang Francisco Balagtas

Ngayong Araw ni Balagtas, nais kong magpasalamat

NGAYONG ARAW NI BALAGTAS, NAIS KONG MAGPASALAMAT

ngayong Araw ni Balagtas, / nais kong magpasalamat
sa lahat ng mga tulong / sa oras ng kalituhan
nang maospital si misis / sa matinding karamdaman
pinaaabot ko'y taos / sa pusong pasasalamat

hindi ko man matularan / ang idolo kong makata
subalit para sa akin, / bawat kathang tula'y tulay
tungo sa pakikibakang / sa tuwina'y naninilay
lalo't isyu't paksa iyon / ng manggagawa't dalita

di pa mabuti si misis / bagamat pumapasok na
sa trabaho bilang social / worker sa kanilang opis
subalit ayon sa doktor, / rare case ang kaso ni misis
kaya pag-uwi ako'y nars, / at di pabaya sa kanya

kwarenta'y nwebeng araw nga / kami noon sa ospital
may tumulong, may inutang, / may isinanlang titulo
presyong tatlong milyong piso'y / di ko alam papaano
unti-unting babayaran, / presyong nakatitigagal

sa dalawang NGO nga'y / sinubukan kong mag-aplay
subalit di pa matanggap / ang tibak na laging kapos
ngayong Araw ni Balagtas, / pasasalamat ko'y taos
sa mga pusong dakila / sa tinulong nilang tunay

- gregoriovbituinjr.
04.02.2025

Martes, Abril 01, 2025

Nasisilaw sa ilaw

NASISILAW SA ILAW

nagtakip si alaga ng kamay
habang natutulog ng mahimbing
marahil nasisilaw sa ilaw
kaya kamay ay ipinantabing

mamaya, ako'y matutulog din
at ang ilaw ay io-off ko lang
isasara lang, di papatayin
mahirap ang salita ng tokhang

buti tulog ngayon si alaga
pagkat gabi ang kanyang trabaho
hanggang madaling araw gising nga
upang daga'y hulihing totoo

- gregoriovbituinjr.
04.01.2025

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://www.facebook.com/share/v/1LAWQbT1c8/ 

Ang uod ay isang paruparo

ANG UOD AY ISANG PARUPARO

And just what the caterpillar thought her life was over, she began to fly. ~ Chuang Tzu

kaygandang talinghaga'y nabatid
na magandang payo sa sinumang
nahihirapan at nabubulid
sa dusang tila di makayanan

sino kaya ang nagsabi niyon
ng talinghagang tagos sa puso
si Chuang Tzu nang unang panahon
at isa sa Taoismo'y nagtayo

akala ng uod mamamatay
siya paglabas sa nakabalot
sa katawan, at nang magkamalay
ay naging paruparo ang uod

nakalipad na patungong langit
sa mga kampupot bumababa
noon ay laging minamaliit
ngayon kayganda, kamangha-mangha

tulad din ng ating suliranin
na animo'y di na malulutas
may buhay pa palang haharapin
tungo sa isang magandang bukas

- gregoriovbituinjr.
04.01.2025

* larawan mula sa google

Dalubkatawan pala'y anatomiya

DALUBKATAWAN PALA'Y ANATOMIYA bagong kaalaman, bagong salita para sa akin kahit ito'y luma na krosword ang pinanggalingang sadya tan...